Biologische Tuinderij



Harmen en Carla Peters houden van evenwichtig fruit

"Zitten er vitamines in deze appel?", vraagt een koopster aan een reguliere tuinder. Die antwoordt: "Er kan misschien een luuske (luisje) inzitten, maar vitamines, nee. Dat zeer zeker niet."


Van de appels en peren van Biologische Tuinderij 't Gelders Eiland in Lobith mag je aannemen dat er vitamines in zitten. Er kan misschien een luuske in zitten, maar zeker geen gif. Harmen en Carla Peters bedrijven biologische fruitteelt en daar komen geen chemische luizenmiddelen aan te pas. Harmen en Carla leggen zich hoofdzakelijk toe op het telen van biologische appels en peren van de merken Elstar, Santana, Collina, Topaz, Rajka en, ons nieuwste ras, Natyra. Dit zijn appelrassen. Conference is het voornaamste perenras bij 't Gelders Eiland.


De tuinderij 't Gelders Eiland was ooit een akkerbouwbedrijf van Harmen's ouders. Zoon Harmen sloeg een andere weg in, toen hij in het biologisch blad "Jonas" een rapport vond van het onderzoeksbureau Berenschot. Het rapport meldde dat er toekomst zit in de biologische landbouw. Buurman Jan Meurs was het bekende duwtje in de rug. "De buurman was één van de eerste biologische boeren en zijn bedrijf liep erg goed", zegt Harmen. De stap was gauw gemaakt.


Gifspuit

De daadwerkelijke ontwikkeling naar een biologisch fruitteeltbedrijf nam wel de nodige jaren in beslag. "In 1987 begonnen wij met de aanplant van fruitbomen", zegt Harmen. "Wij hanteerden nog wel de gifspuit voor de bestrijding van ongedierte en schimmels, maar er werd niet lukraak volgens de kalender gespoten. De bestrijdingsmiddelen werden alleen ingezet als er écht schadelijke diertjes waren." In 1990 zijn wij helemaal overgestapt op biologische fruitteelt. Het gebruik van kunstmest, chemische en synthetische middelen is ten einde. Onkruid halen wij weg met de hand in plaats van het te spuiten. "Wij spuiten nog wel, maar dan met uitsluitend natuurlijke middelen", verduidelijkt Harmen.


Naast de spuitmiddelen die dus verschillen met die van de gangbare teler doen we nog meer om een natuurlijk evenwicht te verkrijgen in de boomgaard. Voor veel "schadelijke" insekten bestaan immers natuurlijke vijanden. Deze natuurlijke vijanden kunnen alleen leven in de boomgaard als ze wel voldoende te eten hebben.


We proberen dit natuurlijke evenwicht te bereiken door verschillende maatregelen: Om het hele bedrijf staat een faunahaag met 5 verschillende soorten struiken. In 1996 zijn er nog ± 150 vuilbomen en andere bomen en struiken bij geplant om insekten en vogels te lokken. In het voorjaar wordt de middenstrook van de rijpaden niet gemaaid, zodat bloeiende (on)kruiden een kans krijgen. Bloemen en klavers worden in de grasbaan ingezaaid.


"Wij verwijderen het onkruid alleen als het kruid met de boom concurreert en te veel voedingsstoffen aan de grond onttrekt", vertelt Carla. "Voor ons is onkruid een kruid. Omdat de chemische gifspuit passé is, verwijderen wij het onkruid met de hand. Door dit handmatige en machinale werk zijn wij overgeschakeld van een vijf rijen systeem naar slechts één bomenrij. Daardoor gaat het schoffelen tussen de bomen veel gemakkelijker." Naast het wieden is het handmatig uitdunnen van de kleine en rotte appels en peren een zeer zorgvuldige en arbeidsintensieve klus. Het arbeidsintensieve werk heeft o.a. als  gevolg dat de prijzen van de biologische appels en peren hoger zijn dan het gangbare fruit in de supermarkt.


In 1993 hebben Harmen en Carla het biologisch-dynamische aspect aan hun bedrijfsvoering toegevoegd. Vanaf 1990 meteen biologisch dynamisch, in 1993 was de omschakelperiode voorbij en was het hele bedrijf biologisch-dynamisch. "Dat betekent uitsluitend compostgebruik. En er wordt in onze tuinderij veel gebruik gemaakt van preparaten (extra toevoegingen.) Je kunt zo'n preparaat vergelijken met een homeopathisch middel, maar dan voor fruitbomen." In 2010 is besloten als biologisch bedrijf verder te gaan, in plaats van biologisch-dynamisch. Hiertoe is besloten omdat de opbrengsten van het dynamische aspect niet opwogen tegen de kosten hiervan.


Biologisch evenwicht

Het echtpaar Peters zet ook natuurlijke vijanden in. Deze natuurlijke vijanden eten diertjes, die voor de fruitbomen schadelijk zijn. "Een lieveheersbeestje is zo'n natuurlijke vijand. Ze eten de voor ons zo schadelijke blad- en schildluizen op. Om die lieveheersbeestjes hier te houden en voortdurend van voedsel te voorzien, creéren wij goede leefomstandigheden." Op en rond de tuinderij zijn vier torenvalkkasten voor de torenvalken geplaatst, die het aantal muizen in de hand houdt. De torenvalken zijn de natuurlijke vijanden van de muis. "Muizen vreten aan de wortels van de bomen en dat verstoort de sapstroom van de boom", legt Carla uit. "Wij streven naar biologisch evenwicht en dat betekent dat er in dit geval niet te veel natuurlijke vijanden mogen zijn. Aan de andere kant is het juist de bedoeling dat er voldoende ongedierte is, want de 'natuurlijke vijanden' moeten natuurlijk wel continu van voedsel worden voorzien."


Oude wijsheden

Het biologisch fruitteeltbedrijf maakt gebruik van zwavel om schimmelinfecties bij de fruitbomen te bestrijden. "Zwavel is van oudsher een goed middel om infecties bij bomen te bestrijden. In feite maken wij gebruik van de oude wijsheden van vroeger." "Maar", voegt Harmen eraan toe. "Vroeger was een hele andere tijd. Toen stonden diverse fruitbomen door elkaar, zodat een infectie zich niet kon verspreiden. Nu zijn er van een bepaald ras hele blokken bomen, want alles moet nu grootschalig geproduceerd worden om ons bedrijf enigszins rendabel te laten zijn. Het gevolg van die gelijksoortige bomenrijen is wel dat je bij een infectie een groot deel van de oogst kwijtraakt."


Bij tuinderij 't Gelders Eiland gaan oude weetjes uit grootmoeders tijd heel goed samen met de techniek van vandaag. De tuinderij uit Lobith heeft zich aangepast aan de moderne techniek van vandaag. Zo heeft het bedrijf een weerstation 'in dienst'. Dat station meet onder andere de luchtvochtigheid. "De computer registreert het weer en maakt een tabel waarop wij kunnen zien wanneer een kans op infectie aanwezig is", legt Harmen uit. "De computer kan zelfs twee dagen vooruit kijken en voorspellen wanneer wij een nieuwe infectie kunnen verwachten."


Winkel

Het fruit van de familie Peters ligt sinds 1998 in de schappen van de grote supermarktketens. Peters zegt dat zijn fruit daar populair is. "Eén van de grootgrutters vraagt er elk jaar twintig tot dertig procent van ons biologisch fruit bij. Wij zijn aangesloten bij een groep van zes fruittelers", zegt Harmen. "Ondanks onze groeiende afzet zie je dat supermarkten het nodige biologische fruit uit het buitenland importeren, waar het product goedkoper is vanwege het gunstigere klimaat. Wij willen als fruittelers zoveel mogelijk ons fruit in de regio afzetten. Want biologisch fruit heeft immers als kenmerk dat het in het eigen land wordt geconsumeerd. Helaas exporteert Nederland veel van haar producten. Begin jaren negentig ging een groot deel van ons fruit naar Duitsland", zegt Harmen.


De afzet van de appels en peren van fruitteeltbedrijf 't Gelders eiland is niet alleen in de supermarkten, maar ook in biologische winkels, restaurants en boerderijwinkels in het Rivierenland en de Achterhoek. Daarnaast hebben Harmen en Carla een eigen winkel bij de tuinderij. De winkel is inmiddels uitgegroeid tot een kleine supermarkt met enkel eko-producten: groeten en fruit, zuivel, vlees, droogwaren, wasmiddelen, zelfzorgmiddelen, alles is er te vinden. Als iets niet voorradig is, is de kans groot dat het wel te bestellen is.


Assortiment

In de beginjaren bleef het assortiment van hun eigen boerderijwinkel beperkt tot appels en peren van eigen teelt. "Onze klanten waren vooral koopjesjagers. Ze kwamen goedkoop fruit halen bij de boer. Toen wij in de jaren negentig zijn overgeschakeld op het duurdere biologische product, kregen wij hele andere klanten. Dat zijn vooral bewuste kopers, die gezond en lekker willen eten", vertelt Harmen.


In de boerderijwinkel staan ook de verwerkte producten van eigen appels en peren. Van sappen tot stropen en appelpuree tot secco. "De appels en peren die niet mooi genoeg zijn als handappel (er gaan geen appels met rupsen in de sap) zijn sapappels", reageert Carla. "Dat fruit verdwijnt in de appelsap of in de appelmoes." Maar er staat nog meer in de winkel. Het kaas en het vlees komen van biologische boeren uit de buurt. "Alle producten zijn biologisch en zij voeren het eko keurmerk", vertelt Harmen. "Wij verkopen hier van alles. Van chips tot wasmiddel. Ons assortiment staat ook op internet. De klanten kunnen vanuit huis bestellen en de producten bij ons komen ophalen. Ook brengen wij de producten in de regio's Arnhem, Nijmegen, Emmerik en Kleef."


Geitenwollensokken

De biologische landbouw had altijd een geitenwollensokkenimago. Dat imago is er wel af, denken Carla en Harmen. "Je ziet steeds meer dat de biologische en de gangbare fruitteelt naar elkaar toe groeien. Steeds meer bedrijven hebben de overstap gemaakt naar biologische landbouw. Drie vierde van de productiebedrijven op het Gelders eiland (regio) is biologisch", weet Harmen Peters te vertellen.


Volgens Harmen worden steeds meer fruittelers door de overheid gestimuleerd om biologisch te gaan telen. "Die startsubsidies zijn tegenwoordig hoger dan het bedrag dat wij destijds ontvingen. Maar ik denk dat zo'n geforceerde stimulans niet goed is. Want in dat geval stijgt het aantal telers in verhouding meer dan de vraag naar biologisch fruit. Zo ontstaat er een onnatuurlijke groei van het aantal biologische fruittelers. Het zou beter zijn als de productie beter wordt afgestemd op de vraag van de consument. Dan is er sprake van een natuurlijke groei van het aantal biologische fruittelers."


Van Rooijen, secretaris van de vakgroep fruitteelt van de Gelderse Land en Tuinbouw Organisatie (GLTO) beaamt dat vraag en aanbod in de biologische fruitmarkt moeilijk op elkaar zijn af te stemmen. En hij is van mening dat een startsubsidie voor biologische fruitteelt niet bijdraagt aan meer biologische fruittelers.  "Een subsidie is niet doorslaggevend bij de keuze van een teler om biologisch te gaan telen. Andere zaken geven meer de doorslag, zoals het risico van een mislukte oogst. Dat bedrijfsrisico is groot als je weet dat een fruitteler slechts één keer per jaar oogst." Volgens Van Rooijen is het niet eenvoudig om een mislukking van een oogst of een schimmelinfectie tegen te gaan. "Het bestrijden van schimmelinfecties op een biologische manier gaat vaak gepaard met ingewikkelde methodes. Bovendien wil de verwende consument gave appels, zonder plekjes. en beschadigde appels leveren minder geld op dan handappels."


Carla Peters vindt dat een peer of appel er aan de buitenkant niet per sé gaaf hoeft uit te zien. "Bij de overstap naar biologische fruitteelt hebben wij deze mentaliteitsomslag moeten maken."

Harmen & Carla Peters - Eltenseweg 1 - 6915 KA Lobith/Nederland - tel. 0316 542042
© 2017 - Het Gelders Eiland